INVO februari 2011
INVO
Geschiedenis van Vogelenzang (Februari 2011)
Brasserie Vogelenzang, voorheen café Rusthoek.
In het Weekblad voor Kennemerland-Zuid van 27 januari j.l. stond het interview, dat onze oud-dorpsgenote Christa Warmerdam afnam bij Marco Coppens, de eigenaar van Brasserie Vogelenzang, voorheen bekend als Café Rusthoek, gelegen aan de Vogelenzangseweg 182 in de “Bocht van Roozen” of te wel de “Bocht van Tuincentrum Bos”. Ook bereikbaar per buslijn 90 Haarlem-Den Haag, halte Woestduinweg. Geopend van 11 tot 23 uur op dinsdag t/m zondag, maandag gesloten. Voor (al of niet op het terras) kopje koffie of drankje, lunch en diner en voor feesten. Reserveren 06-5172 0576. Zie ook www.brasserievogelenzang.nl
Op deze plaats stond rond 1900 nog een klein huisje, vlak aan de weg, waarin woonde fam. S. van den Bunt, toen met huisnummer 12. Waarschijnlijk was het toen al een klein cafeetje. Rechts ervan was het inmiddels afgebroken boerderijtje van de families Warmerdam – Van de Ploeg, huisnummer 10, waar later Eduard Schaefer en zijn echtgenote Cootje Mense kwamen te wonen (daar staan nu de twee bungalows Vogelenzangseweg nr 180 en 180 A). Achter het café de nog altijd bestaande houten bollenschuur, waarlangs een weg het weiland inliep, over een bruggetje over de Vogelenzangse Watering, naar de twee arbeiderswoningen behorende bij boerderij ’s Gravenweg van Fam. Verdegaal. Lange tijd woonden in deze twee woningen de families Rolvers en Beliën. Nu staan daar de twee nieuwe panden van fam. Van de Peet, de nieuwe eigenaren van de boerderij. Vanaf de woningen loopt de weg met een bocht van 90◦ naar de Vogelenzangse Duinweg. Waarschijnlijk is dit het tracée van de eeuwenoude Gravenweg. Iets verderop links was de boerderij “Eikenhof” van Willem Hulsebosch (nu villa met huisnummer 198).
Vlakbij, aan de overzijde van de Vogelenzangseweg begon het Landgoed Woestduin. Van 1901 tot 1909 werden op de daar aangelegde renbaan paardenraces gehouden. Zuidelijk van landgoed Woestduin, waar ook het landgoed Kroesbeek met de boerderij Schapenbosch had gelegen, was inmiddels het bollenterrein van “De Bulb” aangelegd.
Echtgenote van Simon van den Bunt was Willemina Belïen. (Inderdaad, familie van Piet Beliën die achter hen in het land bij de Kleine Duintjes kwam wonen) Hun dochters Coba en Anna van den Bunt staan op een schoolfoto uit 1907 van de Gemeenteschool (later Graaf Florisschool) aan de Vogelenzangseweg. (collectie Leen van Berkel in beheer bij Joke Pieters-de Vries). Dochter Jansje staat met foto in het boekje Genoveva door C. Schmid, dat zij volgens de opdracht voorin op 23 december 1901 ten geschenke ontving. (Boekje was in bezit gekomen van boekenverzamelaar Piet Apswoude, die het weer geschonken heeft aan een nichtje van Jansje, namelijk Miep Post-Ariëns)
De oudste zonen van boer Verdegaal gingen bollen telen en vader Verdegaal liet het nog altijd bestaande dubbele woonhuis Casa Anonyma bouwen en in 1914 een nieuw pand, dat door familie Van de Bunt werd uitgebaat als café. Hun oude huisje, dat dicht bij de weg stond, werd afgebroken. Aan de overkant van de weg stond toen een stoompompgemaal, om water uit de Leidsevaart in de “Polder van Vogelenzang” te pompen. Nog altijd staat hier, bij het één na voorste parkeerterrein van Tuincentrum Bos, een gemaal.
Het café veranderde in de loop der tijd van aanzicht, het linkerraam werd steeds groter en er kwam een serre links en aanbouw rechts van het gebouw, alsmede dakkapellen. Ansichten in mijn mapje in de bibliotheek laten dit zien.
In het cafe vonden ook bruiloften plaats. In het fotoalbumpje van Toon Roessen, door hem gegeven aan L.J. van Emmerik en nu in mijn beheer, zitten twee foto’s van een bruidspaar met groot gezelschap staand voor het café op 20 september 1933.
Dochter Coba (Coby) trouwde met W.Th. Arie(n)s uit Gelderland en zij gingen eerst in Noordwijkerhout wonen, waar oudste dochter Antoinette (Netty) werd geboren. Nadat de ouders van Coba waren overleden, nam het echtpaar Ariëns het cafe over en kwamen daarbij wonen. Daar werd dochter Miep en tien jaar later dochter Coby geboren. Vader Ariens was stratemaker/aannemer van beroep en was aangesteld het tegenover zijn woning liggende pompstation en dat van het landgoed Koekoeksduin bij te houden. Dochter Miep ging vaak met haar vader mee. Velen in het dorp herinneren nog, dat vader Ariëns een Harley Davidson bereed. In het café was al telefoon, toen dat nog niet gebruikelijk was. Zij namen ook telefoontjes aan bestemd voor mensen uit de omgeving. Miep ging dan de boodschap doorgeven.
In 1937 werd een speciale ansichtkaart uitgegeven met achterop de tekst: Wereld Jamboree 1937 – Café Rusthoek – W.Th. Ariëns – Vogelenzang – Eénigst Café op het Kampterrein. Uitgave Nauta & Zoon, Velsen.
Ik maakte in 2002 bij de kassa van de Spar kennis met dochter Miep Post-Ariëns naar aanleiding van het gespreksonderwerp Jamboree, die van 31 juli tot 9 augustus 1937 in Vogelenzang plaatsvond. Zij vertelde dat zij als klein meisje, in die voor haar ouders drukke tijd, zelf naar het Jamboree terrein liep en vanaf de Vogelenzangseweg de evenementen op het feestterrein bekeek.
In de Tweede Wereldoorlog, vanaf juni 1940, hadden de Duitsers op het weiland achter de kerk een schijnvliegveld aangelegd en zij woonden in een bunker naast het Kerkpad. (Tekening, foto en brief over de huur in mapje bibliotheek). Uiteindelijk waren daar nog maar twee Duitsers over, die naar het café kwamen om zich te warmen aan de grote Goliath kachel, zo vertelde mij Miep Post.
In februari 1945 moest het gehele dorp Vogelenzang evacueren, dit in verband met de aanleg van de V-1 lanceerplaatsen. Fam Ariëns vond onderdak aan de Merellaan in Bentveld. Na enige tijd kon men weer terugkeren.
Rond het eind van de oorlog vonden de voedseldroppings plaats iets verderop bij boerderij Eindhoeve. Er vielen ook pakketten achter café Rusthoek, zoals te zien is op foto op blz 13 van tijdschrift Ons Bloemendaal nr 1/1995.
In de fotocollectie Piet Paats, in bezit van Archiefbeheer Kerk Vogelenzang, bevinden zich foto’s van een stalletje vóór het cafe, waarop bloembollenslingers liggen en een bord “Voor onze militairen. Nodiger dan ooit” Deze waren te koop ten behoeve van onze “Jongens in Indië”. Op deze foto’s uit de jaren 1950 is goed te zien, dat er nog geen aanbouwen aan het pand aangebracht waren.
Ook na de Tweede Wereldoorlog werd het café weer gebruikt voor het vieren van bruiloften. Bijvoorbeeld Ben Pieters en Jo(ke) de Vries vierden hier hun bruiloft. ’s Middags een receptie, ’s avonds een diner en daarna was er een conferencier en muziek.
Leveranciers uit die tijd: Storm limonades, melkerij Mariënbosch uit Aerdenhout en later de Vogelenzangse melkman Hulsbosch, kruidenier Van der Hulst, en kippenboer Mostermans, hoewel men zelf ook kippen hield. Bakker Van Leeuwen uit Bennebroek leverde het brood.
Het café was in die tijd een pleisterplaats voor Katwijkse vissers, die met hun boten in IJmuiden lagen. (Katwijk had geen vissershaven meer). Met een busje werden zij van Katwijk naar IJmuiden en v.v. gebracht en onderweg werd gestopt voor een hartversterking. De “Kattekers” noemden mevrouw Ariëns bij haar voornaam Coba.
De dochters hebben elk op hun eigen manier meegewerkt in het café. Dochter Antoinette (6 jaar ouder dan Miep) trouwde met Arie van der Linden, Miep trouwde met Gé Post en Coby, werd de echtgenote van George van der Zijden. Rond 1970 werd het echtpaar Van der Zijden de uitbaters van het café en zij hebben het pand gekocht van Fam. Verdegaal.
Er vonden in de loop der tijd diverse activiteiten plaats: een kaartclub, waar Brouwer de Post lid van was, zo vertelden zijn kleindochters Corrie Fictoor- en Mieke Dedding-van der Raad.
De visclub heeft zijn domicilie ook hier gehad. Miep Post herinnert zich nog dat ze de bekers van de prijzenkast oppoetste.
Ook de Loterijvereniging heeft in Rusthoek haar bijeenkomsten gehouden.
En het was het tweede “clubhuis” van de in 1982 opgerichte Tourclub Vogelenzang.
Op mooie dagen landde menig fietser en wandelaar aan op het terras en in de bollentijd kwamen de met bussen aangevoerde bezoekers van de aan de overkant gelegen showtuin Tulipshow Frans Roozen bij Rusthoek een consumptie gebruiken. Men had dan extra hulp ingehuurd. Ook kwamen veel Duitse toeristen, waarbij het Miep opviel, dat de echtgenote meestal afrekende.
In 1984 ging het café over in handen van de heer R.M.A. Könings, die er met zijn vrouw heeft gewoond tot zij in 2008 het pand te koop zetten. Zij zijn in de omgeving gebleven; zij wonen nu in Bennebroek. Een reportage van het interieur in 2008 in mijn mapje.
Het heeft enige tijd in beslag genomen, maar nu, begin 2011, is de horeca-functie weer in ere hersteld in dit prachtig verbouwde, van buiten lichtgrijs gesausde pand, dat zo uitnodigend in de bocht van de Vogelenzangseweg gelegen is. De nieuwe naam “Brasserie Vogelenzang” is nu al ingeburgerd.
Zoals u heeft gezien, hebben velen direct of indirect meegewerkt aan dit stukje. Heeft u nog opmerkingen en aanvullingen, dan zie ik die graag – liefst op papier of per mail – van u tegemoet.
Ina Mostert-Stam, Doc. Centrum Historie Vogelenzang.
Gravin Adahof 2, 2114 DW Vogelenzang, tel 023-584 9204,e-mail: ina.mostert@planet.nl